ارسال به دوستان
کد خبر : 40293
تاریخ انتشار : 12/14/2013 1:08:00 PM

خطیب: حجت الاسلام والمسلمین دکتر ترابی

اخلاق و تنظیم رابطه ها در خانواده

مقدّمه: در جلسات قبل اثبات کردیم: قرآن کریم با تفسیر و قراءت اهل بیت علیهم السلام کامل­ترین مجموعه ی هدایت­گر برای بشر است و برای تمام مشکلات بشر امروز راهگشاست و پاسخ­های مشکل گشا دارد، چنان که خداوند متعال فرمود: « مَّا فَرَّطْنَا فِي الكِتَابِ مِن شَيْءٍ»


 
بسم الله الرحمن الرحیم

 الحمد لله رب العالمین، بارئ الخلائق أجمعین ، نحمده و به نستعین ، ونشهد أن لا إله إلا هو وحده لا شریك له ، و نشهد أنَّ محمدًا عبده و رسوله ،  علیه و علی آله أفضل الصلاة و السلام و علی صحبه المنتجبین.
 
عباد الله أوصیكم و نفسي بتقوی الله ، فإنَّ خیر الزاد التقوی.

مقدّمه: در جلسات قبل اثبات کردیم: قرآن کریم با تفسیر و قراءت اهل بیت علیهم السلام کامل­ترین مجموعه ی هدایت­گر برای بشر است و برای تمام مشکلات بشر امروز راهگشاست و پاسخ­های مشکل گشا دارد، چنان که خداوند متعال فرمود: « مَّا فَرَّطْنَا فِي الكِتَابِ مِن شَيْءٍ»[1]

پرسش­ها: اکنون پرسش این است که: نظر قرآن کریم راجع به خانواده چیست؟ آیا این کتاب آسمانی برای تنظیم روابط بین اعضای خانواده طرحی دارد؟ چه اصول اخلاقی باید بر خانواده حاکم باشد؟ و چه راه حلّ و توصیه­هایی برای فائق آمدن بر آسیب­های این حوزه پیشنهاد می­شود؟

طرح بحث: ما با مشاهدات شخصی خود می­فهمیم که پیشرفت تکنولوژی و زرق و برق زندگی، نتوانسته به انسان احساس خوشبختی را هدیه دهد. آمار و ارقام ارائه شده توسط روانشناسان و جامعه شناسان نیز این فهم وجدانی را تأیید می­کند. در واقع مدیران استراتژیست برای طرّاحی نرم افزارهای زندگی بشر موفق نبوده­اند و چنان آش شوری برای انسان پخته­اند که گاهی حتی خودشان هم جسته و گریخته به شور بودن آن اقرار و اعتراف دارند. امّا مشکل در کجاست؟ چرا در جوامع پیشرفته، با وجود رفاه نسبی، حمایت­های اجتماعی، بهداشت، بیمه و ...، انسان احساس خوشبختی نمی­کند؟ این سخنی است که پاسخ به آن به درازا خواهد کشید. اما به یقین یکی از ناکامی­های اصلی بشر در این جوامع و جوامعی که به ارزش­های مشابه آن تمایل دورنی نشان می­دهند، مسأله­ی خانواده و تنظیم روابط زن و مرد است. و ما می­خواهیم در این باره گفتگو کنیم.

 

تاریخ خانواده در قرآن: موضوع خانواده یک مسأله­ی جدید در حیات انسان نیست؛ بلکه تشکیل زوج و خانواده یک سنّت دیرپاست که طبق قرآن کریم سابقه­ای به درازای خلقت اوّلین انسان­ها دارد:

«خلقكم من نفس واحد ثم جعل منها زوجها»[2]

شما را از نفسى واحد آفريد، سپس جفتش را از آن قرار داد.

از این آیه­ی شریفه­ی سوره­ی زمر سه نکته استفاده می­شود: 1ـ زن و مرد در آفرینش یکسان هستند؛ 2ـ آدم و حوا از یک جنس و یک خاک و گل آفریده شدند؛ 3ـ خداوند آنها را از همان ابتدا زن و شوهر آفرید.

عمرو بن ابى‏المقدام از پدرش روايت مى‏كند كه گفته‏است از حضرت باقر (ع) پرسيدم خداوند حوا را از چه چيز آفريد؟ فرمود اين مردم در اين مسئله چه مى‏گويند؟ گفتم: مى‏گويند خداوند او را از دنده‏اى از دنده‏هاى آدم آفريد، فرمود: دروغ مى‏گويند، آيا خداوند از آفريدن حوا از غير دنده آدم ناتوان بود؟! گفتم پسر پيامبر فدايت شوم حوا را از چه چيز آفريد فرمود پدرم زين‏العابدين از پدرش روايت كرد كه رسول خدا فرمود: خداوند مشتى خاك برگرفت، و آن را با دست قدرتش به هم آميخت و آدم را از آن آفريد، بخشى از آن اضافه آمد پس حوا را از آن وجود به وجود آورد.

در برخی روایات آمده که حضرت حوا هنگام ورود آدم به بهشت خلق شد. گویی وجود همسر تکمیل کننده بهشت برای آدم است:

«عن الباقر (ع) انها خلقت من فضل طينة آدم عند دخوله الجنة» [3]

در سوره­ی مبارکه­ی اعراف فلسفه­ی زوجییت و زناشویی را رسیدن به آرامش ذکر می فرماید:

«هو الذى خلقكم من نفس واحد و جعل منها زوجها ليسكن اليها»[4]

اوست آن كس كه شما را از نفس واحدى آفريد، و جفت وى را از آن پديد آورد تا بدان آرام گيرد.

نسل انسان

از ظاهر اطلاق آيه شريفه برمى‏آيد كه در انتشار نسل بشر غير از آدم و همسرش هيچ كس ديگرى دخالت نداشته است:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالاً كَثِيرًا وَنِسَاء وَاتَّقُواْ اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا[5]

اى مردم، پروا پیشه کیند از پروردگارتان كه شما را از نفس واحدى آفريد و جفتش را[ نيز] از او آفريد، و از آن دو، مردان و زنان بسيارى پراكنده كرد. و و از خدايى كه به نام او از يكديگر درخواست مى‏كنيد و از (بريدن و قطع رابطه با) خويشاوندان پروا كنيد، كه همانا خداوند پيوسته بر شما مراقب و نگهبان است.

در «احتجاج» از امام سجاد علیه السلام آمده كه در گفتگوئى كه با مردى قرشى داشته سخن به اينجا رسانيده كه هابيل با «لوزا» خواهر هم‏زاى قابيل ازدواج كرد و قابيل با «اقليما» همزاى هابيل، راوى مى‏گويد: مرد قرشى‏ پرسيد: آيا هابيل و قابيل خواهران خود را حامله كردند؟ فرمود آرى. مرد عرضه داشت: اين كه عمل مجوسيان امروز است! راوى مى‏گويد: حضرت فرمود: مجوسيان اگر اين كار را مى‏كنند و ما آن را باطل مى‏دانيم براى اين است كه پس از تحريم خدا آن را انجام مى‏دهند، آنگاه اضافه نمود: منكر اين مطلب مباش، براى اين كه درستى اين عمل در آن روز و نادرستى‏اش در امروز حكم خداست كه چنين جارى شده است، مگر خداى تعالى همسر آدم را از خود او خلق نكرد؟ در عين حال مى‏بينيم كه او را بر وى حلال نمود، پس اين حكم، دين و شريعت آن روز فرزندان آدم و خاص آنان بوده، و بعد از آن خداى تعالى حكم حرمتش را نازل فرمود.

جمع بندی: موضوع خانواده از مباحث مهمّی است که قرآن کریم درباره­ی آن سخن فراوان دارد و مسأله­ای دیرین است.  امّا با این حال، سیر وقایع فرهنگی و اجتماعی بعد از دوران رنسانس به طرف دیگری رفت. به ویژه در قرون اخیر بر مبنای اومانیزم و لیبرالیزم، اکثر مفاهیم به تدریج دستخوش نوعی دگرگونی و تحوّل معنایی شد که با فطرت اوّلیه انسان در تناقض بود. در این راستا، تعریف و مصداق انسان و ارزش­های انسانی زن و مرد متناسب با مصلحت بازار و سود و سرمایه پی ریزی گردید و با تبلیغات و رسانه ترویج شد. و از آن جا که به نظر می­رسد در عصر حاضر مسأله خانواده از اولویت­های مسائل بشر قرار گرفته، لذا باید با دقّت و تفکّر در آیات قرآن به عنوان کتاب زندگی، باید چاره­ای برای این مشکل بشر جستجو کرد.

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :