ارسال به دوستان
کد خبر : 64217
تاریخ انتشار : 12/5/2014 4:28:56 PM

اسلام شناسی 130 / اسلام و حقوق بشر 6

در مسائل اعتقادی و اخلاقی و یا احکام عملی فردی و اجتماعی نمی توان به دانش خردمندان اکتفاء نمود، زیرا در این زمینه اختلافات فراوانی در میان آنها وجود دارد و به صرف آنکه برخی از آن مسائل مورد قبول خردمندان نیست نمی توان آنرا مردود دانست پس تا زمانی که عقل خردمندان از منبع «وحی» بی بهره باشد نمی توان بر آن اعتماد نمود.
خطیب: آیت الله دکتر رمضانی امام و مدیر مرکز اسلامی هامبورگ
تاریخ: 05.12.2014



بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه ولا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه (جزء من دعاء الإفتتاح) وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. 

عبادالله ! أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.

شناخت انسان به شکل جامع در تدوین حقوق بشر ضروری است و با توجّه به اینکه تاکنون کسی ادّعای چنین شناخت جامعی نداشته و بلکه اعتراف به ناشناخته بودن زوایای وجودی انسان داشته است[1] این نتیجه به دست خواهد آمد که این شناخت فقط از جانب خدایی که انسان را خلق کرده امکان پذیر خواهد بود و از اینرو شاید عبارت شریفه «و فیه ذکرکم» اشاره به این مهم باشد که اگر می خواهید دربارۀ انسان آگاه شوید و به درستی او را بشناسید به قرآن رجوع کنید، زیرا قرآن این نقش را به صورت کامل در شناساندن انسان ایفاء نموده است و از این طریق می توان حق شناخت انسان را به دست آورد.

قرآن وقتی به داستان آفرینش انسان می پردازد او را با «احسن التقویم»[2] تعبیر نموده چه اینکه او را شایسته هر نوع تکریم و تجلیل از جانب فرشتگان قرار داد و فرمود: «فاذا سوّیته و نفخت فیه من روحی فقعوا له ساجدین»[3] و البته همۀ این تکریم ها به ساحت و بعد روحی انسان بر می گردد گرچه جسم انسان به تبع شرافت روح باید مورد احترام قرار گیرد و به همین جهت در اسلام حقوق فراوانی برای جسم انسان ذکر شده و در صورتیکه به حریم جسم انسان کسی تجاوز کند و صدمه ای برساند مجازات هائی را برای مجرمین در نظر گرفته است چه اینکه برای تربیت هر دو بعد و دو ساحت، قوانین و ضوابطی را مقرّر کرده است در نتیجه منشأ حقوق بشر حق خداوند است و فقط خدای متعال می تواند از طریق «وحی» حقوق بشر را تدوین کند. شاید این سخن برای برخی قابل درک و یا هضم نباشد و شاید چنین سخنی را در جامعۀ امروزی که علم در بسیاری از حوزه ها پیشرفت زیادی نموده است غیر قابل تصوّر و باور بدانند امّا باید حوصله کرد و کمی دربارۀ این جمله تأمل نمود که آیا مگر نه این است که بحث از حقوق بشر است پس اگر دربارۀ انسان قرار است قانونی وضع شود که از او دفاع کند و حقوق واقعی او را تدوین نماید پس باید شناخت ما نسبت به انسان جامع و کامل باشد و تا حال چه کسی ادّعای شناخت همۀ ابعاد و زوایا درباره انسان را نموده است. پس باید بپذیریم شناخت کامل و همۀ جانبه برای بشر غیر ممکن و یا لااقل دشوار است و لذا تنها راه شناخت جامع و کامل درباره انسان این است که از علم مطلق آفریننده انسان باید استفاده کرد و آن هم فقط منحصر می شود به «وحی» و کلام الهی و چون ما مسلمانان معتقدیم که قرآن کلام خدای متعال است و برای انسان نازل شد در شناخت انسان و در نتیجه تدوین حقوق بشر به ما کمک می کند و البته این سخن درباره قرآن قطعی است امّا در خصوص غیر قرآن از کتب آسمانی، ما بر این باوریم هر کتاب آسمانی دیگر اگر تحریف یعنی کم و زیاد نشده باشد نیز می تواند در این زمینه به ما کمک کند تا در شناخت انسان در مسیر صحیح قرار گیریم.

در توضیح باید اشاره کرد که در مسائل اعتقادی و اخلاقی و یا احکام عملی فردی و اجتماعی نمی توان به دانش خردمندان اکتفاء نمود، زیرا در این زمینه اختلافات فراوانی در میان آنها وجود دارد و به صرف آنکه برخی از آن مسائل مورد قبول خردمندان نیست نمی توان آنرا مردود دانست پس تا زمانی که عقل خردمندان از منبع «وحی» بی بهره باشد نمی توان بر آن اعتماد نمود.

گرچه ممکن است مطالب خوبی هم داشته باشند امّا سخن و نظر آنان چون به «وحی» متصل و مرتبط نیست غیر جامع و غیر قابل ارتباط است و هیچگاه نمی تواند منشأ حقوق بشر باشد گرچه ممکن است سخنان آنها شیرین و جذاب باشد و دلها را به سوی خویش جلب کند از اینرو قرآن کریم به پیامبر بزرگوار خویش در این مورد هشدار می دهد تا دیگران نیز هوشیار باشند: « وَإِذَا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسَامُهُمْ وَإِن يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ »[4] آنگاه که ایشان را می بینی، کالبدهایشان تو را شگفت زده می سازد و زمانی که سخن می گویند، به سخنانشان گوش فرا می دهی.

و لذا عقل اگر به تنهائی به معنای دانش و خرد باشد ولی با اعتقاد الهی همراه نگردد غیر قابل اعتماد و انکار است پس در شناخت مسئله مهم حقوق بشر باید به «وحی» تکیه نمود و از دانش الهی بهره جست تا نسبت به تمام زاوایای وجودی آن معرفت و شناخت پیدا نمود و در اصل و فرع او دچار انحراف نشد. زیرا عدم توجه به جایگاه واقعی انسان باعث می شود داوری و قضاوت صحیحی درباره او انجام نگیرد.



 



[1] . الکسیس کارل ـ انسان موجود ناشناخته.

[2] . «لقد خلقنا الانسان فی احسن التقویم»، التین، 4.

[3] . ص، 72.

[4] . منافقون، 4.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :