ارسال به دوستان
کد خبر : 68410
تاریخ انتشار : 2/13/2015 5:10:52 PM

خانواده در قرآن کریم 13 (برکات و آثار مثبت خانواده داری)

آنها که با سکوت از کنار قتل سه دانشجوی پسر و دختر مسلمان عبور می کنند از عشق حقیقی محرومند و صداقت ندارند.

خطیب: حجت الاسلام والمسلمین دکتر ترابی

تاریخ: 13.02.2015



بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه و لا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه. وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. عبادالله، أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ  (روم/21)

و از نشانه‏ هاى او اينكه از [نوع‏] خودتان همسرانى براى شما آفريد تا بدانها آرام گيريد، و ميانتان دوستى و رحمت نهاد. آرى، در اين [نعمت‏] براى مردمى كه مى‏انديشند قطعاً نشانه ‏هايى است.

مقدّمه: سخن درباره­ی «خانواده در قرآن کریم» بود و داستان زندگی اوّلین خانواده را در قرآن کریم دنبال می­کردیم تا از آن درس­ها و پندهایی برای خانواده­ها برگیریم. موضوع بحث «برکات و آثار مثبت خانواده داری » بود و گفتیم اوّلین برکت خانواده داری به دست آوردن رضای الهی و کسب اجر معنوی است. موضوع این هفته «برکت موّدت و رحمت (تجربه­ی عشق پاک  الهی)» است که یکی دیگر از برکات خانواده داری است. این بحث­ها ان شاء الله اهداف تشکیل خانواده را تبیین خواهد کرد. این یک واقعیت است که زنده ماندن با زندگی کردن تفاوت دارد، همان طور که «نوشتن» با «خوش نویسی» تفاوت دارد. زندگی کردن یک هنر است و اوج این هنر در زندگی خانوادگی معنا و تفسیر پیدا می­کند. و این هنر مثل هر هنر دیگری نیاز به آموختن دارد. قرآن کریم و اهل بیت علیهم السلام بهترین آموزگاران علمی و عملی هنر «زندگی سالم» هستند. خداوند سبحان در آیه­ی شریفه­ای که تلاوت شد، می­فرماید: و از آیات و نشانه‏هاى او اينكه از [نوع‏] خودتان همسرانى براى شما آفريد تا بدانها آرام گيريد، و ميانتان دوستى و رحمت نهاد. (منظور مهر و محبت ميان دو همسر است كه به گونه‏اى دل در گرو عشق و مهر يكديگر مى‏گذارند كه هر كدام ديگرى را از هرچيز ديگر بيشتر دوست مى‏دارد. سپس می­فرماید:)  آری، قطعاً در اين [نعمت؛ آفرينش همسر براى انسان از نوع او، و نيز افشاندن بذر مهر و عشق در ميان آنان‏] نشانه‏ها و آیاتى (از قدرت وصف‏ناپذير و حكمت خدای سبحان) است براى مردمى كه مى‏انديشند.

مطلب اوّل: (معنای موّدت و رحمت)

اين آيات به سیاق آیات سابقش كه همه با تعبير من آياته (يكى از نشانه هاى خدا...)[1] آغاز مى شود در اصل در صدد بیان نكاتی از دلائل توحيد و نشانه هاى پروردگار در نظام عالم هستى می­باشد و بخش مهمى از آيات توحيدى قرآن را تشكيل مى دهد. (تفسیر نمونه). در این آیه شریفه در ابتدا به وجود عنصر سخت افزاری پیوند زن و مرد اشاره می­فرماید: (ديگر از نشانه هاى خدا اين است كه از جنس ‍ خودتان همسرانى براى شما آفريد تا در كنار آنها آرامش بيابيد) و سپس در ادامه به عنصر نرم این پیوند اشاره می فرماید كه اين پيوند در ميان همسران خصوصا، و در ميان همه انسانها عموما، نياز به يك جاذبه و كشش قلبى و روحانى دارد: (و جعل بينكم مودة و رحمه  ؛یعنی در ميان شما مودت و رحمت نهاد تا شما را به هم ارتباط و پیوند دهد و به یکدیگر راغب و مشتاق سازد. البته آيه مودت و رحمت را ميان دو همسر بيان مى كند ولى اين احتمال نيز وجود دارد كه تعبير ((بينكم )) اشاره به همه انسانها باشد، كه دو همسر يكى از مصاديق بارز آن محسوب مى شوند.

فرق «مودت » و «رحمت»:

علامه طباطبائی می فرماید: « وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً» كلمه «مودت» تقريبا به معناى محبّتى است كه اثرش در مقام عمل ظاهر باشد و  «رحمت» به معناى نوعى تاثير نفسانى است، كه از مشاهده محروميت محرومى كه كمالى را ندارد، و محتاج به رفع نقص است، در دل پديد مى‏آيد، و صاحبدل را وادار مى‏كند به اينكه در مقام برآيد و او را از محروميت نجات داده و نقصش را رفع كند. (نسبت مودت به محبت نسبت خضوع است به خشوع)[2]

يكى از روشن‏ترين جلوه‏‏های رحمت، جامعه­ی كوچك خانواده است، چون زن و شوهر در محبت و مودت ملازم يكديگرند، و اين دو با هم و مخصوصا زن، به فرزندان شان رحمت می ورزند، چون در آنها ضعف و عجز مشاهده مى‏كنند، و مى‏بينند كه طفل صغيرشان نمى‏تواند حوائج ضرورى زندگى خود را تامين كند، لذا آن محبت و مودت وادارشان مى‏كند به اينكه در حفظ و حراست، و تغذيه، لباس، منزل، و تربيت او بكوشند، و اگر اين رحمت نبود، نسل به كلى منقطع مى‏شد، و هرگز نوع بشر دوام نمى‏يافت.

و در برخی از تفاسیر آمده است: مودت کنایه از ارتباط خصوصی بین همسران و رحمت کنایه از فرزند است. (عن الحسن رضي الله عنه: المودة كناية عن الجماع ، والرحمة عن الولد)[3]

و در برخی دیگر سه تفاوت بین مودت و رحمت ذکر کرده اند:[4]

1ـ مودّت انگيزه ارتباط در آغاز كار است، اما در پايان كه يكى از دو همسر ممكن است ضعيف و ناتوان گردد و قادر بر خدمتى نباشد ((رحمت )) جاى آن را مى گيرد.

2ـ «مودت» در مورد بزرگترها است كه مى توانند نسبت به هم خدمت كنند اما كودكان و فرزندان كوچك در سايه رحمت پرورش مى يابند.

 مودت  غالبا جنبه متقابل دارد، اما رحمت يك جانبه و ايثارگرانه است ، زيرا براى بقاء يك جامعه گاه خدمات متقابل لازم است كه سرچشمه آن مودت است و گاه خدمات بلاعوض كه نياز به ايثار و «رحمت» دارد.

مطلب دوم: (ارزش عشق)

در تبیین جایگاه عشق در هستی فلاسفه اسلامی کتب و رساله­های زیادی نوشته­اند که از آن جمله باید از رساله العشق بوعلی سینا یاد کرد. برخی از آنان فاعلیت بالعشق حضرت حق از ناحیه­ی علّیت غایی توجیه و تفسیر کرده­اند؛ چرا که حب به ذات مقتضی حبّ به مخلوقات است و این عشق عامل تحریک محرّک اوّل شده است. به همین دلیل حق تعالی مظهر اسم یا حبیب، یا محب، یا خیر محبوب و امثال آن است و انسان می تواند در خانواده این اسماء مبارک را محقّق سازد.  

مطلب دوم: (مصادیق عشق)

با نظر به دو راه کلّی خیر و شر، عشق نیز دو معنا پیدا کرده است. عشق ناپاک (ناراست) و عشق پاک. برخی از مصادیق کلّی در زندگی خانوادگی که می­تواند متعلّق عشق پاک باشد عبارتند از: 1ـ عشق به هم، 2ـ عشق به فرزند، 3ـ عشق به آنچه که خداوند از روزی و تقدیر قسمت آنها می کند؛ 4ـ عشق به فامیل و بستگان خصوصاً در بزرگها و مادر بزرگها و بزرگترهای دیگر؛ بلکه عشق به همه هم نوعان، 5ـ عشق به همسایگان و مردم 6ـ عشق به خدای سبحان به عنوان خالق و هدیه دهنده­ی همه عشق ها و خوبی ها 7ـ عشق به انبیاء و اولیاء الهی به عنوان راهنمایان زندگی سالم.

مطلب سوم: (آثار عشق)

به جرأت می تواند گفت یکی از گم گشته های بشر در دوران معاصر فقدان عشق حقیقی است. و تشکیل خانواده­ی سالم از بهترین منبع تأمین عشق است. عشق آثار مثبت و سازنده­ای در زندگی انسان دارد، از جمله: 1ـ لذّت بخش است و جاذبه دارد ؛ 2ـ ملالت و خستگی را می­زداید؛ 3ـ دغدغه ­ی تکرار را از بین می­برد و همیشه فیضی تازه و برکتی نو به ارمغان می­آورد؛ 4ـ قدرت و انرژی را مضاعف می­کند؛ 5ـ رخنه پوش است و خلأها و کاستی های طبیعی در زندگی را جبران و تدراک می کند؛ 6ـ از تظاهر، ریا و دو رویی جلوگیری  می کند و صداقت در گفتار و رفتار می آورد.

این که در ایالت کارولینای شمالی یک نژاد پرست سه مسلمان دانشجوی پسر و دختر را در خیابان می کشد دلیلش فقدان عشق حقیقی در درون چنان انسانی است. و آنهایی که با سکوت از کنار این جنایات تکان دهنده عبور می کنند نیز به خاطر محروم بودن از عشق حقیقی صداقت خود را از دست داده اند و منافقانه رفتار می کنند.



[1] . آياتى كه با اين جمله شروع مى شود در قرآن يازده آيه بيش نيست كه هفت آيه آن در همين سوره روم است.

[2] . تفسیر المیزان، ج 16، ص 250.

[3] . تفسیر کشّاف.

[4] . تفسیر نمونه.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :