ارسال به دوستان
کد خبر : 74626
تاریخ انتشار : 5/15/2015 8:14:53 PM

اسلام شناسی 145 ــ اسلام و حقوق بشر 21

اسلام وقتی به موضوع حیات انسان می پردازد بیشترین دفاع را در هر مرحله از او دارد، مانند آنکه جائز نیست بر انسانی جنین را سقط نماید؛ بلکه اگر سقط شد، بر اساس مدّتی که نطفه در رحم مادر قرار گرفته و مراحل رشد را طی نموده است، باید دیه پرداخت شود.
خطیب: آیت الله دکتر رمضانی امام و مدیر مرکز اسلامی هامبورگ
لینک: موضع گیری خطیب جمعه هامبورگ پیرامون اقدامات اخیر رژیم آل سعود


تاریخ: 15.05.2015

http://fa.izhamburg.de/files/141/Image/Articles/1393/6/28/3073402041ad447a95afbbd8bd9b6184.jpg


بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه ولا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه (جزء من دعاء الإفتتاح) وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. 

عبادالله ! أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.

اسلام برای حیات هر موجود زنده ای از جمله گیاهان و درختان و گلها و مزارع تا حیوانات و مهم تر از همه حیات انسانها ارزش و اهمیّت قائل است و به همین دلیل برای همه حقوقی را بر شمرده است. مثلاً اهمیّت حفظ حیات گیاهان از منظر قرآن به گونه ای است که آن را جزء رحمت خداوند بر شمرده است: «فَانْظُرْ إِلى‏ آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها»[1] به آثار رحمت خداوندی بنگر که چگونه زمین را پس از مرگ و پژمردگی آنها احیاء می کند. بسیار روشن است حیوانات که مرتبۀ حیات آنها بالاتر از گیاهان است، بیشتر حقّ برخورداری از رحمت الهی را دارا می باشند. بنابراین هیچ کسی نباید مزاحم حیات آنها باشد. درباره حیات انسان نیز در قرآن کریم آمده است: «وَ لاتَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُمْ رَحيماً»[2] خودتان را نکشید که خداوند برای شما مهربان و دارای رحمت است.

 همانطور که دقت می کنید برخورداری از حیات مادّی  ناشی از رحمت خدای متعال دانسته شده است. در خصوص حیات گیاهان و حیوانات و حقوق آنها مباحث فراوانی در اسلام آمده که درباره آنها باید به منابع مراجعه کرد.[3] در اینجا فقط یک روایت از امام باقر علیه السلام و دیگر از امام صادق علیه السلام در خصوص شکار حیوانات برای خوشگذرانی آورده می شود که حضرت چنین سفری را که صرفاً برای شکار حیوانات و نه برای رفع نیاز انجام شود، معصیت و گناه می داند. از امام باقر علیه السلام روایت شده که آن حضرت فرمودند: « سَأَلْتُهُ عَمَّنْ‏ يَخْرُجُ‏ عَنْ أَهْلِهِ بِالصُّقُورَةِ وَ الْبُزَاةِ وَ الْكِلَابِ يَتَنَزَّهُ‏ اللَّيْلَتَيْنِ وَ الثَّلَاثَةَ هَلْ يَقْصُرُ مِنْ صَلَاتِهِ أَمْ لَا يَقْصُرُ قَالَ إِنَّمَا خَرَجَ فِي لَهْوٍ لَا يَقْصُر» [4] کسی از خانه خود بیرون می رود و با خود عقاب و باز و سگ برای شکار کردن می برد و یک شب و یا دو شب خوشگذرانی می کند، آیا نماز خود را تمام بخواند یا قصر؟ آن حضرت فرمود: چون برای خوشگذرانی بیرون رفته است نماز خود را باید تمام بخواند. و نیز از امام صادق علیه السلام نقل شده است: اگر کسی برای تهیه آذوقه خانوادۀ خود به سفر شکار برود نمازش را قصر بخواند و اگر برای زیاده طلبی بود، نماز را قصر نکند و این کار مبارکی نیست.  [5]

اسلام وقتی به موضوع حیات انسان می پردازد بیشترین دفاع را در هر مرحله از او دارد، مانند آنکه جائز نیست بر انسانی جنین را سقط نماید؛ بلکه اگر سقط شد، بر اساس مدّتی که نطفه در رحم مادر قرار گرفته و مراحل رشد را طی نموده است، باید دیه پرداخت شود. و نیز بر اساس آیه صریح سوره مبارکه مائده[6] و روایات صحیحه فراوان[7] هرگونه آسیب و اخلال بر حیات نفس محترم، جرم دانسته شده و شخصی که آسیب را وارد کرده است، مجرم و مستحق کیفر خواهد بود. لذا بر اساس این ادلّه، انسان نمی تواند بر حیات خود یا دیگری آسیبی وارد کند؛ بلکه بر اساس فقه اسلام، هر کسی که توانایی حفظ نفس محترمه را از آسیب و قتل داشته باشد، لازم و واجب است به هر وسیله ای که ممکن است تلاش کند تا او را نجات دهد و به هیچ وجه نمی تواند نسبت به نجات جان انسانی بی اعتنا باشد.  لذا در صورتی که توان نجات را داشته باشد و اقدامی نکند و آن فرد بمیرد و یا کشته شود و یا آسیبی به او وارد شود، در حقیقت مجرم خواهد بود و در صورت اثبات جرم باید مجازات شود و به همین جهت است که اسلام به شدّت نهی می کند که انسانی اقدام به خود کشی نماید که در این صورت این حرمت شدیدتر خواهد بود؛ خداوند در قرآن می فرماید: « لَاتَقْتُلُواْ أَنفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كاَنَ بِكُمْ رَحِيمًا وَ مَن يَفْعَلْ ذَالِكَ عُدْوَانًا وَ ظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارًا وَ كَانَ ذَلِكَ عَلىَ اللَّهِ يَسِيرًا»[8] و خود را مکشید زیرا خداوند به شما مهربان است و هر کس کاری را از روی عداوت و ستم انجام بدهد بزودی او را در آتش می اندازیم و این کار برای خدا آسان است.

بسیار روشن است که این آیه عام است و شامل هر نوع کشتن از جمله اینکه انسان خود را بکشد می شود و لذا در روایات ما خودکشی هم با استفاده از این آیه حرام دانسته شده است؛ از امام صادق علیه السلام نقل شده است که فرمودند: «مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ مُتَعَمِّداً فَهُوَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِداً فِيهَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ:‏ وَ لاتَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ‏ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُمْ رَحِيماً وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ عُدْواناً وَ ظُلْماً فَسَوْفَ نُصْلِيهِ ناراً وَ كانَ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيراً»[9] امام صادق علیه السلام فرمود: هر کسی خود را عمداً بکشد برای اوست آتش و دوزخ ابدی. خداوند فرموده است «خود را مکشید» و حتّی در روایتی از امام باقر علیه السلام آمده است مؤمن به هر بلایی مبتلا می شود و یا هر نوعی مرگی می میرد ولی خودکشی نمی کند: «إِنَّ الْمُؤْمِنَ يُبْتَلَى بِكُلِّ بَلِيَّةٍ وَ يَمُوتُ بِكُلِّ مِيتَةٍ إِلَّا أَنَّهُ لَا يَقْتُلُ‏ نَفْسَهُ»‏ [10]

با مروری بر احکام اسلام دربارۀ حیات و جان آدمیان این نکته مهم به دست می آید که اسلام بیشترین دفاع را از حفظ جان انسانها نمود و در هر جا که به نوعی قرار است آسیبی به انسان زده شود ورود می کند و حکم صادر می نماید؛ به عنوان مثال اگر کسی را مجبور به کشتن فردی کنند با این تهدید که اگر او را نکشی، تو کشته می شوی، حکم اسلامی آنست که فرد اجازه ندارد که دیگری را بکشد. حتّی در جای دیگر به او اجازه داده نشده در صورتیکه می تواند برای نجات انسانی تلاش کند، تماشاگر کشته شدن او باشد.[11]









[1] . روم(30)؛ آیه: 50.

[2] . نساء(4)؛ آیه: 29.

[3] . علامه محمّد تقی جعفری، ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، ج 12، ص 158 به بعد.

[4] . وسائل الشیعه، ج 19، ابواب القصاص فی النفس، ص 6.

[5] . همان

[6] . «مِنْ أَجْلِ ذَالِكَ كَتَبْنَا عَلىَ‏ بَنىِ إِسرَءِيلَ أَنَّهُ مَن قَتَلَ نَفْسَا بِغَير نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فىِ الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا»؛ مائده؛ آیه: 32.

[7] . وسائل الشیعه، ج: 19، ص: 8.

[8] . نساء(4)؛ آیات: 29 و 30.

[9] . وسائل الشیعه (باب تحریم قتل الانسان نفسه)،ج:‏29، ص:24

[10] . همان.

[11] . مراجعه شود به وسائل الشیعه، ج: 19، ص: 483 و 35 و 36.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :