ارسال به دوستان
کد خبر : 80279
تاریخ انتشار : 8/7/2015 5:18:35 PM

اسلام شناسی 154 ــ اسلام و حقوق بشر 30

خطیب: آیت الله دکتر رمضانی امام و مدیر مرکز اسلامی هامبورگ

تاریخ: 07.08.2015

http://fa.izhamburg.de/files/141/Image/Articles/1393/6/28/3073402041ad447a95afbbd8bd9b6184.jpg


بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه ولا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه (جزء من دعاء الإفتتاح) وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. 

عبادالله ! أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.

در جلسۀ پیشین اشاره گردید که اعلامیه جهانی حقوق بشر از کاستی هائی برخوردار است که برخی از آنها بررسی گردید. از دیگر کاستی های این اعلامیه برهان ناپذیری آن است؛ زیرا مفاد این اعلامیه یک سلسله مطالب شعارگونه است و در هیچ جا حتّی در پی نوشت ها و یا ضمیمه های مربوط به این اعلامیه، به مبانی، اصول و براهین موادّ اعلامیه اشاره نشده است. به هر حال در اعلامیه ای که مربوط به همه بشر و همه زمان­ها و مکان­هاست و عدّه ای با توجّه به شرائطی که در جامعه آن زمان حاکم شده بود آن را تدوین کرده اند، باید به چرائی آن موادّ نیز اشاره می کردند؛ چه اینکه باید منابع و مبانی آن را نیز یادآوری می کردند. اینکه انسان چرا ذاتاً آزاد است و یا همه انسان­ها از نظر حیثیت و حقوق با هم برابرند و یا انسان­ها محترمند و نباید به کرامت آنها لطمه ای وارد شود و نباید رفتاری کرد که ظالمانه باشد و بر خلاف انسانیت و شئون بشری باشد؛ باید به لحاظ مبانی فلسفی و فکری براهین آنها روشن شود؛ زیرا ادیان و مذاهب مختلف آسمانی و زمینی و نیز علوم زیستی و انسانی دیدگاه­های متفاوت و متعارضی را در این زمینه مطرح می کنند و در این اعلامیه هیچ اشاره ای به این مباحث مهم انجام نگرفته است. به هر حال اگر دربارۀ انسان این گونه نظر داده شود که انسان چون دیگر موجودات است و هیچ رجحانی در وجود او وجود ندارد و یا انسان به هیچ وجه محور نظام هستی نیست و هیچ نوع غایت و هدفی برای او وجود ندارد و از هیچ ظرفیت و استعداد ویژه ای برخوردار نیست و هیچ ضرورتی ندارد که به اصول اخلاقی و ارزشی پایبند باشد، بلکه می تواند از هر جهت آزاد باشد و بدون هر نوع هدف و غایتی آنگونه که می خواهد به حیات مادّی خود ادامه دهد و به هیچ وجه نباید او را ملتزم به قیود و محدودیت­هایی نمود. این بستر و پرسش­ها و پرسش­های بسیار دیگر دربارۀ انسان مطرح است که باید لااقل در مقدمه و یا ضمائم این اعلامیه آورده می­ شد.

 

به نظر می رسد نوشتن یک سری حقوق به عنوان موادّ بدون توجّه به مبانی و منابع لازم، از نظر عقلی غیر قابل قبول است. از اینرو ضرورت دارد این نقیصه به صورت جدّی مورد توجه قرار گیرد. البته لازم به یادآوری است اگر حقوق بشر مجموعه ای از قوانین و مقررات اعتباری باشد که به امور واقعی و تکوینی مرتبط نباشد، نمی توان آنرا برهان پذیر دانست؛ بلکه همانطور که اشاره گردید این گونه امور، اعتباری است. امّا در حقوق بشر از دیدگاه اسلام، قوانین از برداشت های چند شخص حقیقی یا حقوقی به دست نمی آید؛ بلکه با توجّه به اینکه قانون­گذار خداست، بر اساس یک نظام حقوقی منسجم به موضوع انسان به صورت واقعی پرداخته می شود و میان نظام تشریعی و حقوقی با نظام تکوین ارتباطی تنگاتنگ می باشد.

کاستی دیگر اینکه این اعلامیه هیچ ضمانت اجرائی ندارد؛ بلکه یک سلسله موادّ حقوقی، در کنار هم گذاشته شده، بدون آنکه ضمانت اجرائی آن مواد بررسی قرار گیرد.  بسیار روشن است در جائی این ضمانت خواهد بود که قانونگذاران فقط منافع خود را در نظر نگیرند و نیز هیچ­گاه قانون شکنی در اجرای آن به وجود نیاید؛ بلکه بدون هر نوع توجیه و تفسیری به نفع خود، به اجرای قانون در هر زمان و هر مکانی بپردازند و متخلف از قانون را بر اساس قانون مجازات کنند. در چنین موقعیتی جامعه بشری مواجه با ضعیف کشی نخواهد بود و با اقتدار به قوانین مربوط به حقوق بشر افتخار خواهد نمود و همواره در دفاع و اجرای آن ملتزم خواهد دانست.

 همچنین به دلیل آنکه خدای متعال هیچ نفعی را برای خود نمی خواهد و نیز هیچ­گاه تبعیض و بی عدالتی در رابطه با انسان­ها را روا نمی دارد، پس هر کسی که این روحیه را در خود بپروراند و اعتقاد و باور داشته باشد که بی عدالتی دربارۀ قانون، مجازات اخروی را به دنبال خواهد داشت، همه خود را ملزم به اجرای قانون می نمایند و نسبت به آن احساس مسئولیت خواهند نمود.

و لذا آنان که اهل باورند و به شاهد بودن خدای بزرگ اعتقاد دارند هیچگاه در مسیر تخلف از قانون بر نمی آیند ؛ چون می دانند که خداوند بر آنان نظارت می کند. قرآن کریم در این زمینه می فرماید: « أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرى‏ »[1] و در جای دیگر فرموده: « وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ » [2]

بر اساس این جهان­بینی همه مراقب خواهند بود که قانون مربوط به حیات انسان به صورت کامل اجراء شود؛ زیرا بر این باورند که اگر خیانت و ضرری به خود و دیگران برسانند، خدا در کمین آنان خواهد بود: « إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ »[3] و هیچ کس نباید چنین پنداری داشته باشد که می تواند در قیامت در برابر حق بایستد: «  وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذينَ كَفَرُوا سَبَقُوا إِنَّهُمْ لايُعْجِزُونَ »[4] آنها كه راه كفر پيش گرفتند، گمان نكنند (با اين اعمال، راهی را) پيش برده‏اند (و از قلمرو كيفر ما، بيرون رفته‏اند)! آنها هرگز ما را ناتوان نخواهند كرد!






[1] . علق(96)؛ آیه: 14

[2] . حدید(57)؛ آیه: 4

[3] . فجر(89)؛ آیه:14

[4] . انفال(8)؛ آیه: 59



نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :