ارسال به دوستان
کد خبر : 88218
تاریخ انتشار : 11/27/2015 4:54:54 PM

اسلام شناسی 163 ــ اسلام و حقوق اخلاقی 8


خطیب: آیت الله دکتر رمضانی امام و مدیر مرکز اسلامی هامبورگ

تاریخ: 27.11.2015

http://fa.izhamburg.de/files/141/Image/Articles/1393/6/28/3073402041ad447a95afbbd8bd9b6184.jpg

بسم الله الرحمن الرحيم

الحمد لله ربّ العالمين و الحمد لله الذی لا مُضادّ له في مُلكه و لا مُنازِعَ لَهُ في أمره. الحمدالله الذی لا شريك لَهُ في خلقه ولا شبيه لَهُ في عَظَمَتِه (جزء من دعاء الإفتتاح) وصلّی الله علی سيدّنا ونبيّنا محمّد صلّی الله عليه وعلی آله الطاهرين واصحابه المنتجبين. 

عبادالله ! أُوصيكم و نفسي بتقوی الله و اتّباع امره و نهیه.

تربیت اعضاء برای رشد و کمال انسان از امور ضروریست، به این بیان که این اعضاء فقط برای استفاده های مادّی و لذّت های دنیوی قرار داده نشده! بلکه انسان مؤمن می تواند از همۀ آنها برای رسیدن به اهدافش بهره گیرد. لذا عضوی مانند دست به عنوان یک عامل مهم خدمت به خود و دیگران نقش بسیاری مهمّی را می تواند ایفاء نماید. از اینرو دست همانطور که از یک طرف می تواند منشأ بسیاری از کارهای خیر باشد، از طرف دیگر منشأ و سرچشمه بسیاری از فسادها هم می تواند باشد.

چنانکه خدای متعال در آیه 41 سوره روم می فرماید: «ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذيقَهُمْ بَعْضَ الَّذي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُون‏؛ فساد در خشکی و دریا به خاطر کارهایی که مردم با دست خود انجام داده اند آشکار شده، خداوند می خواهد نتیجه­ی بعضی از اعمال آنها را به آنها بچشاند شاید (به سوی حق) باز گردند».[1] چه اینکه در سوره مبارکه شوری آمده است: «وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْديكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثير؛ هر مصیبتی به شما رسد به خاطر اعمالی است که دست شما آن را انجام داده و بسیاری را نیز عفو می کند».[2] گاهی نیز انسان با همین دستان خود دست به کارهای بسیار زشتی مانند قتل و کشتار می زند و یا سبب بسیاری از اتفاقات ناهنجار دیگر شود. به عنوان نمونه در قرآن کریم از زبان هابیل آمده است: «لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَني‏ ما أَنَا بِباسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ رَبَّ الْعالَمين‏؛ اگر تو به کشتن و قتل من دست دراز کنی من هرگز مقابله به مثل نخواهم کرد و دست به کشتن تو دراز نمی کنم، چرا که من از خدا می ترسم و هرگز دست به چنین گناهی نمی آلایم».[3]

حق دست

در مباحث اخلاقی شرح وظائف و تکالیفی بر عهده­ی هر یک از اعضاء گذاشته شده که انسان می­بایست هر کدام از آنها را به­خوبی بشناسد، تا به شکل صحیحی حق این عضو را اداء کند. چنانکه در بیان نورانی امام سجاد(ع) آمده است که یک انسان مؤمن و بلکه هر انسانی، باید حق این عضو را به درستی بشناسد و آن را در مسیر صحیح قرار دهد. لذا می فرماید:

«وَ أَمَّا حَقُّ يَدِكَ فَأَنْ لَا تَبْسُطَهَا إِلَى مَا لَا يَحِلُّ لَكَ فَتَنَالَ بِمَا تَبْسُطُهَا إِلَيْهِ مِنَ اللَّهِ الْعُقُوبَةَ فِي الْأَجَلِ وَ مِنَ النَّاسِ بِلِسَانِ اللَّائِمَةِ فِي الْعَاجِلِ وَ لَا تَقْبِضَهَا مِمَّا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَيْهَا وَ لَكِنْ تُوَقِّرَهَا بِقَبْضِهَا عَنْ كَثِيرٍ مِمَّا يَحِلُّ لَهَا وَ بَسْطِهَا إِلَى كَثِيرٍ مِمَّا لَيْسَ عَلَيْهَا فَإِذَا هِيَ قَدْ عُقِلَتْ وَ شُرِّفَتْ فِي الْعَاجِلِ‏ وَجَبَ لَهَا حُسْنُ الثَّوَابِ فِي الْآجِلِ‏؛ امّا حق دست ها این است که آن را به سوی چیزی که بر تو حلال نیست دراز نکنی، تا به دست اندازی بدان، به مجازات الهی در آخرت و سرزنش و ملامت مردم در دنیا گرفتار شوی! و باید آن را نسبت به واجبات خداوند نبندی، بلکه باید دستت را محترم شمرده و از ارتکاب محرمات بازش داری. و همچنین آن را در کارهایی که خداوند آنها را بر تو واجب نکرده(یعنی مستحبات) به کاراندازی. و چون دست تو در این دنیا از حرام باز ایستاد، و خود را گرامی داشت، و با عقل پیش رفت، در آخرت ثواب خوب برای او [از ناحیه خداوند] واجب است».[4]

اگر در این عبارات خوب دقت شود، به دست خواهد آمد که حضرت تا چه اندازه به­ صورت دقیق و عمیق، به شرح وظائف انسان در برابر دست اشاره می کند.

در همین خصوص بیانی از امام صادق(ع) روایت شده است که فرموده­اند: « فَرَضَ اللَّهُ عَلَى الْيَدَيْنِ أَنْ لَا يَبْطِشَ بِهِمَا إِلَى مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَ أَنْ يَبْطِشَ بِهِمَا إِلَى مَا أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ فَرَضَ عَلَيْهِمَا مِنَ الصَّدَقَةِ وَ صِلَةِ الرَّحِمِ وَ الْجِهَادِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الطَّهُورِ لِلصَّلَاةِ فَقَالَ: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْن»؛[5]‏ خدا بر دست ها واجب ساخته که به سوی آنچه خداوند متعال حرام کرده است دراز نشوند و به آنچه خدا امر فرموده اقدام کنند و بر آن دو، صدقه و صله رحم، جهاد در راه خدا و طهارت برای نماز را، واجب ساخته است. آنگاه به آیه مبارکه اشاره فرمود: ای کسانی که ایمان آوردید، هنگامی که برای نماز بپا خواستید صورت و دستها را تا آرنج بشوئید و بخشی از سر و روی پاهایتان را تا مفصل (برامدگی پشت پا) مسح کنید».[6]

مهمترین کارکردهای دست

با این دست­ها انسان با امامش بیعت می کند و مسیر حرکت خود را مشخص می سازد؛ چراکه انسان الهی، مراقبت می کند که هیچگاه این دست در مسیر حرام الهی قرار نگیرد و حق دست را به درستی اداء کرده و شهادت به ­نفع خود را، برای خودش رقم زند. و نیز با همین دست است که انسان می نویسد و بسیاری از انسان­ها را هدایت می کند، چه اینکه ممکن است با همین دست اقدام به کاری کند که ذهن آدمیان را به انحراف و التقاط کشاند و یا آنها را با اختلاف جدی مواجه سازد.

پس باید مسیر جهت دهی دست را با فرمان الهی سامان بخشد و آن­را بهترین یار برای رشد و تکامل خویش قرار دهد و همواره آنرا در مسیر نیکی بر خود و دیگران جهت دهد.

 



[1]. روم/41.

[2]. شوری/30.

[3]. مائده/28.

[4]. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول، ص257،  قم، جامعه مدرسين، چ دوم، 1363ق.

[5]. مائده/6.

[6]. كلينی، محمد بن يعقوب، الكافی، ج2، ص36، ح1، تهران، دار الكتب الإسلامية، چ چهارم، 1407ق.









نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :