پنج شنبه 09 فوریه 2012 (Hamburg)
| فجــر | 05:54 |
| طلوع افتـاب | 07:51 |
| ظهــر | 12:34 |
| عصـــر | 14:48 |
| مغـرب | 17:45 |
| عشــاء | 18:48 |
| نیمه شب | 23:34 |
نقدها: 0
خطیب: حجـت الاسـلام و المسلميـن دکتر رضا رمضانی سلسله مباحث قرآن شناسی (3) ضرورت بهره گیری از قرآن در تمام عصرها«باسمه تعالي شأنه»
از جمله مباحث مهمی که در بارة قرآن مطرح است و بيشتر بايد مورد دقت قرار گيردآن است که قرآن کتابی زنده و برای عموم مردم و جوامع بشری کارساز و کارگشاست چنانکه در بعضی از روايات آمده « القرآن حیٌّ لايموت»[1] قرآن زنده ای است که مرگ ندارد به نظر می رسد همين يک جمله برای برطرف نمودن همه شبهات به وجود آمده کافی است ويا تعبيری ديگری که می فرمايد: « عليکم بکتاب الله لا تُخلِقُهُ کثرة الرَّد» [2] برشما باد به قرآن مجيد که اين کتابی است که با تکرارو با کثرت خواندن و تکرار قرائت کهنه نمی شود. معنای عبارت تنها اين نيست که از خواندن و يا شنيدن قرآن خسته نمی شود بلکه چه بسا اشاره به نکتة ديگری داشته باشد که قرآن هيچگاه کهنه نمی گردد بلکه برای هميشه می تواند کتاب زندگی انسان باشد به همين جهت در بعضی از روايات [3] آمده است امام صادق(ع) درپاسخ اين پرسش که چرا قرآن با گذشت زمان کهنه نمی شود و هرچه پيرامون آن تحقيق و بررسی صورت می گيرد و انتشار می يابد از تازگی آن کاسته نمی شود ؟ فرمود: لانه لم يجعل لزمان دون زمان. قرآن کتابی نيست که خدای متعال آنرا برای يک زمان و يک قطعه از تاريخ قرار داده باشد بلکه قرآن برای هر زمانی نقش هدايتگر را ايفاء می کند از تازگی آن کاسته نمی شود .
" ما بال القرآن لا يزداد علی النشر و الدراسة الاّ غضاضة ً فقال لان الله عز و جل لم نک ينزله لزمان دون زمان و لالناس دون ناس فهو فی کل زمان جديد و عند کل قوم غضّ الی يوم القيامه "
دربعضی از روايات ديگر نيز قرآن به خورشيد تشبيه شده «القرآن يجری کما تجری الشمس»[4] يعنی همانگونه که خورشيد هرروز در جريان است قرآن نيز همواره در جريان است و به اين معنی که اگر آيه ای از آيات قرآن درمورد فردی نازل شد بافوت او آيه به حيات خويش ادامه می دهد و در استفاده از معنايش هميشه در حال جريان و تأثير گذاری است و هر روز مصداق و مخاطب خود را پيدا می کند البته ممکن است قضيه و يا قصه ای برای نزول آيه وجود داشته باشد اما به اين معنا نيست که آيه فقط در باره آن فرد به کار رود بلکه در هر زمانی مصداقی برای آن وجود دارد لذا ما مسلمانان بايد توجه داشته باشيم که همواره از مخاطبان قرآن به شمار می رويم و بايد با اجابت دعوت قرآن حقيقت خود را احياء و زنده نگه داريم چه اينکه در قرآن کريم آمده است که می فرمايد:
"يا ايها الذين آمنوا استجيبوا لله و للرسول اذا دعاکم لما يحيکم" ای کسانی که ايمان آورده ايد زمانی که خدا و رسول برای دست يابی به حيات و زندگی واقعی ، شما را مخاطب قرارداد و دعوت نمود آنرا اجابت کنيد. توجه به اين نکته بسيار مهم است که بدانيم قرآن هرلحظه با ما سخن می گويد و پيام خود را می دهد و ما بايد از اين فر صت برای رسيدن به حيات معقول استفاده نمائيم.
مناسب است در اين جا به دو نمونه از آياتی که عام بودن مخاطبانش را بيان می کند اشاره نمايم يکی آية پايانی سوره جمعه است که می فرمايد: « و اذا رأوتجاره او لهواً انفضوا اليها و ترکوک قائماً قل ما عندلله خيرٌ من اللّهوو من التجاره و الله خيرالرازقين» در کتب تفسير آمده است که روزی رسول خدا مشغول خواندن خطبه نماز جمعه بود و جمعيتی هم شنونده ی خطبه رسول خدا بودند. در ميان خطبه مردم صدائی شنيدند که حکايت ازآن می کرد قافله ای وارد مدينه شده و جنسهائی را برای فروش آورده است شنوندگان سخنان رسول خدا به خيال اينکه مبادا پس از نماز جمعه اجناس خريداری شود وچيزی به ما نرسد کم کم مسجد را ترک کردند و به سراغ خريد رفتند. در تاريخ نقل شده که ازآن جمعيت انبوه حدود ده نفر باقی ماندند آيه نازل شد: « پيامبر ما به مردم بگو آنچه نزد خداست از اين تجارت و لهوی که شما بخاطر آن نماز را رها کرديد بهتر است و اين را بدانيد اگر به دنبال روزی هستيد خدا خيرالرازقين است »اين آيه حاوی اين درس است که نبايد بر سر دو راهی دنيا و معنويات, آن کس که به دنبال کمال است دنيا را ترجيح دهد. آنچه شايان ذکر است اين که قطعاً اين آيه اختصاص به جمعيت زمان رسول خدا ندارد بلکه هر جمعيتی را در هر دوران شامل می شود و همه را پند و موعظه می دهد که بخاطر امور دينوی نبايد ديانت و معنويت راکم رنگ نمايند زيرا اين نوع تعلقات آدمي را از مسير هدايت و حقيقت دورمی سازد.
نمونه ديگر آيات ابتدائی سوره مؤمنين است که به نماز به عنوان رمز فلاح و رستگاری جوامع بشری اشاره می کند رسد و سفارش می کند مؤمنين بايد نمازی را برپا دارند که همراه با خشوع و خضوع باشد و در عين حال بايد زکات و انفاق هم بدهند و نيز بايد عفت و پاکدامنی را پيشه کنند و به عهد خد وفادار باشند.
اگر در اين آيات دقت شود مسير فلاح و رستگاری افراد جامعه را بيان می کند و در عين حال به دردها و مشکلاتی که باعث دوری انسانها از سعادت اشاره, زيرا در جامعه ای که« نماز» که مصداق ياد خداست « انفاق» که نمونه از توجه به خلق خداست, عفت و پاکدامنی و امانتداری نباشد بدبختی و هلاکت آنها را در بر می گيرد و اين مباحث بی ترديد مربوط به زمان خاصی نبوده بلکه شامل همه انسانها در هر زمانی خواهد بود و همه بايد برای سعادت خود و جامعه اين مسير را دنبال نمايند.
آنچه که از مجموع اين مباحث می توان نتيجه گرفت آنست که قرآن مجيد کتاب زندگی است و بايد آنرا در تمام مراحل زندگی مان به کار بنديم و جامع ترين و زيباترين برنامه زندگی را می توان در آن جستجو کرد و نبايد هيچگاه از آن فاصله گرفت و نيز نبايد تنها به قرائت و تلاوت آن اکتفاء نمود بلکه بايد در باره آن تفکر و انديشه کرد و مهمتر از همه اينکه آنرا در متن زندگی خود تحقق بخشيد.
قرآن کتابيست که راه را بر بشريت روشن خواهد کرد و سردر گمی و حيرت را از هر انسانی خواهد زدود چه اينکه دربعضی از روايات آمده وقتی فتنه ها مثل شب ظلمانی به شما روی آورد به قرآن پناه ببريد« اذا التبست عليکم الفتن کقطع الليل المظلم فعليکم بالقرآن»[5] و قطعاً معنای اين جمله آنست که قرآن انسان را از فتنه ها نجات می دهد و زندگی با معنی و با انگيزه را فرا روی آدميان قرار خواهد داد» .
- تفسير عياشی2/203[1]
- نهج البلاغه عبٌده خطبه / 151 [2]
[3]- عيون الاخبار2/130
4-عيون الاخبار3/87
-وسائل الشيعه, ج 6 ص 171 باب استحباب الفکر فی معانی القرآن[5]
 سلسله مباحث قرآن شناسی (3) ضرورت بهره گیری از قرآن در تمام عصرها
|